Kur’an-ı Kerim’e saygı duymak, İslam inancının ve Müslüman kimliğinin en temel yapı taşlarından biridir. Bu saygı, sadece fiziksel bir kitaba gösterilen hürmetin ötesinde, doğrudan Allah’a ve O’nun kelamına olan bağlılığın bir tezahürüdür. Bir binayı ayakta tutan ana sütunlar neyse, İslam inancını ve Müslüman şahsiyetini ayakta tutan dinamiklerden biri de mukaddesata duyulan kalbi tazimdir. Dolayısıyla bu hürmet, sıradan bir ahlak veya nezaket kuralı olmanın ötesinde; inancın, imanın ve takvanın bizzat kendisiyle bağdaşan köklü bir esastır.
Bu esasın hayata yansıyan yönü incelendiğinde, gösterilen saygının sadece fiziksel bir nesneyle sınırlı kalmadığı görülür. Günlük hayatta değerli bir esere özen göstermek olağan bir durumken, Kur’an’a yaklaşım çok daha derin bir boyuttadır. Onu abdestle tutmak, yüksek yerlerde muhafaza etmek ve okunurken derin bir sessizlikle dinlemek gibi davranışlar şekilsel ve zahiri birer saygı ifadesidir. Ancak gerçek hürmet bu noktada bitmez; aksine bu fiziki özen, o kâğıt ve mürekkepten oluşan nesnenin içindeki ilahi mesaja, emir ve yasaklara duyulan kalbi saygının bir kapısıdır.
İşin en kalbi ve öz noktası ise bu hürmetin doğrudan Allah’a ve O’nun kelamına olan bağlılığın yansıması olmasıdır. Kur’an, bir kulun kaleme aldığı bir eser değil; Müslüman inancına göre bizzat Yüce Yaratıcı’nın insanlığa hitabı, yani "Kelâmullah"tır. Beşerî bir ilişkiden örnek vermek gerekirse; çok değer verilen bir kimseden gelen önemli bir mektuba nasıl gözün gibi bakılır ve o kâğıt parçasına gösterilen özen aslında doğrudan mektubu yazan kişiye duyulan sevgiden kaynaklanırsa, Kur’an’a gösterilen hürmet de tam olarak böyledir. Bir Müslüman, kutsal metne saygı gösterirken doğrudan onu gönderen Yaratıcı’ya olan sevgisini, itaatini ve bağlılığını ilan etmiş olur. O’na gösterilen tazim, Allah’ın otoritesini ve rehberliğini kalben kabul etmenin en açık dışavurumudur. Bir Müslüman Kur’an-ı Kerim’i eline aldığında sıradan bir nesneyi değil, Yaratıcısının sesini tutmaktadır. Bu yüzden ona gösterilen her saygı ve sevgi, doğrudan Allah’a yöneltilmiş bir ibadet ve taat niteliğindedir.
Ahşap Rahlenin Sırrı
Bu manevi derinlik, sadece teorik bir bilgi değil, nesilden nesile aktarılan hayatın içinden bir irfandır. Nitekim Anadolu'nun köylerinde, asırlık çınarların gölgesinde yaşayan Salih Usta gibi marifet ehli sanatkârlar bu sırrı hayatlarıyla öğretirlerdi. Saçları sakalları ak, elleri nasırlı ama kalbi pamuk gibi yumuşak olan Salih Usta, sadece ahşaba şekil vermez; ona ruhunu, sabrını ve edepsiz hiçbir işe girişmeyen o temiz ahlakını da katardı.
Bir gün köyün gençlerinden Yusuf, onun atölyesine geldi. Yusuf, heyecanlı, aceleci ve hayatın manevi inceliklerini henüz tam olarak kavrayamamış bir delikanlıydı. Ustanın günlerdir üzerinde çalıştığı, ceviz ağacından yapılan o muazzam işlemeli rahleyi gördü. Üzerindeki lale ve karanfil motifleri öyle ince işlenmişti ki, göz alıyordu. Yusuf hayranlıkla sordu:
"Ustam, haftalardır bu küçücük tahta parçası için kendini heder ettin. Değer mi bu kadar yorulmaya? Altı üstü bir kitap konulacak üzerine."
Salih Usta, elindeki zımparayı yavaşça bıraktı. Yusuf’un gözlerinin içine derin bir şefkatle baktı ve "O ahşap parçasının üzerine konulacak olan, sıradan bir kitap değil evlat," dedi sesi titreyerek. "O, bizi yoktan var edenin, Âlemlerin Rabbi'nin kelamıdır. Kur’an-ı Kerim’dir. O’na taşıyıcılık edecek bir nesneye, elime her çekiç aldığımda abdest tazeleyerek dokundum ben. Kutsala giden yol, ona hizmet eden her şeye saygı duymaktan geçer."
Yusuf dudak büktü, ustanın bu hassasiyetini biraz abartılı bulmuştu. "Saygı kalpte olur usta, tahtada değil ya!" diye mırındandı içinden.
Aradan aylar geçti. Salih Usta rahleyi bitirdi ve köyün camisine hediye etti. Yusuf da o sıralar şehre, üniversite sınavlarına hazırlanmaya gitmişti. Büyük bir şehre gitmek, kalabalıklar arasında kaybolmak Yusuf’un içindeki o manevi huzuru yavaş yavaş eksiltmişti. Ne zaman ders çalışsa içi daralıyor, kalbine bir ağırlık çöküyordu. Hayatın hızı ve hengamesi içinde yönünü kaybetmiş gibi hissediyordu.
Bir Ramazan ayında, köyüne, Salih Usta’nın yanına döndü. İçindeki huzursuzluğu ustasına açtı:
"Ustam," dedi, "içimde bir boşluk var. Ne yapsam dolmuyor. Okuduğum kitaplar, girdiğim sınavlar bana yön vermiyor. Pusulamı kaybetmiş gibiyim."
Salih Usta tebessüm etti. Yusuf’un elinden tuttu ve onu köyün sessiz camisine götürdü. Caminin bir köşesinde, aylar önce yaptığı o ceviz rahle duruyordu. Üzerinde ise yeşil kadife kılıfıyla Kur’an-ı Kerim vardı.
"Yusuf," dedi usta, "insan, saygı duyduğu ve sevdiği nispette değer kazanır. Sen dünyalık ilimleri başının üstüne koydun ama seni Yaratanın hitabını, o mukaddes değerleri hayatının merkezinden uzağa fırlattın. Kalbindeki o boşluk, kutsal olana yer açmadığın içindir. Git, o rahlenin başına otur. Abdestini al, elini o ilahi kelama sürerken en sevdiğine dokunur gibi incelikle dokun. O’na saygı duy ki, O da senin zihnini ve kalbini aydınlatsın."
Yusuf, ustanın sözlerindeki o derin manayı ilk kez o an kavradı. Yavaşça rahleye yaklaştı. Kalbi küt küt atıyordu. Derin bir hürmetle Kur’an’ı eline aldı, kokladı, öpüp alnına koydu ve rahlenin üzerine usulca bıraktı. Kapağını açtığı an, sanki aylardır üzerine çöken o ağır sis bulutu dağılıverdi. Satırlara baktıkça içinin huzurla dolduğunu, kaybettiği pusulayı yeniden bulduğunu hissetti.
O gün anladı ki Yusuf; Kur’an’a ve kutsal değerlere gösterilen her saygı, aslında insanın kendi ruhuna gösterdiği bir saygıydı. İnsan, gökteki yıldızlara ulaşmak istiyorsa, önce başını göğe doğru edeple kaldırmalıydı.
Kutsalın Mirası
Kutsal değerlere duyulan bu köklü saygı, tarih boyunca sadece bireylerin hayatını değil, koca bir medeniyetin de ufkunu çizmiştir. Osmanlı Devleti, temeline bu hürmeti yerleştirerek bir cihan devleti olmuş ve adaletini kutsalın ışığıyla dünyaya yaymıştır. Bu manevi şuuru ve köklü mirası özetleyen mısralar, geçmişten bugüne taşınan o asil duruşu şöyle dile getirmektedir:
Gönülde mukaddes bir sevgi saklı,
Kutsala eğilen başlar vakarlı.
Hürmetle yükseldi cihanın aklı,
İmanla beslenen can aziz olur,
Kutsala saygıyla yön aziz olur.
Tarihin bağrında bir ulu çınar,
Osmanlı bu aşkla dünyayı sarar.
Kutsalın önünde durunca dildar,
Adalet mülküyle cihan şan bulur,
Hürmetle kurulan yurt vatan olur.
